Kilka lat temu wraz z dziećmi wybrałam się na spektakl Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków, który ongiś (styczeń 1984 roku – pamiętam do dziś) otworzył przede mną świat teatru muzycznego. Od tego momentu regularnie wracamy do Opery Nova poznając – póki co – repertuar „familijny”, dedykowany najmłodszym widzom. Po ostatniej premierze (04.06.2022; Alicja w krainie czarów; muzyka – Przemysław Zych, libretto, inscenizacja i choreografia – Robert Bondara) wychodziłam z gmachu opery z podwójnym postanowieniem. Po pierwsze – wprowadzić dzieci w świat Lewisa Carrolla po to, by zrealizować postanowienie drugie – koniecznie obejrzeć wspólnie z nimi to niezwykłe, fantastycznie przygotowane widowisko. Sądzę że każdy, kto ma za sobą lekturę tej książki, zaliczanej do klasyki literatury dziecięcej, a jednocześnie otwierającej się na pogłębione interpretacje (nie zapomnę analizy fragmentów Alicji… na zajęciach z logiki), widząc jej tytuł na afiszach zastanawia się, jak realizatorzy przeniosą na scenę teatralną świat marzeń sennych tytułowej bohaterki. Jest to bowiem świat wyzyskujący wszystko to, co przed romantykami otwierała noc… Przypomnijmy z dziewiętnastowiecznych dzieł operowych choćby scenę w upiornym Wilczym Jarze (z Wolnego strzelca Karola Marii Webera), gdzie o północy następuje odlanie siedmiu magicznych kul, czy napisaną pierwotnie z wykorzystaniem eterycznego brzmienia harmoniki szklanej (zastąpionej ostatecznie fletem) scenę obłędu Łucji – morderczyni niechcianego małżonka (Łucja z Lammermoor Gaetano Donizettiego). Nie chodzi mi jednak o przywołanie ani niemieckich legend, ani wątków kryminalnych, lecz o wskazanie potencjału tych scen dla rozluźnienia rygorów formalnych… Zachowanie somnambulika, podobnie jak osoby szalonej, jest chaotyczne, pozbawione logicznego następstwa. Niemal wszystko, co przytrafia się Alicji, rozgrywa się w świecie marzeń sennych, na pograniczu magii i absurdu, ekscentryczności i szaleństwa, ale też dobra i zła. I owo zderzenie świata rzeczywistego i onirycznego (fantastycznego?, urojonego?) genialnie oddane zostało we wszystkich sytuacjach scenicznych. Z pewnością przyczyniły się do tego talent i – zdaje się – nieograniczona wyobraźnia Roberta Bondary, znanego z wielu wspaniałych realizacji (dość wskazać choćby jego debiut w roli choreografa – poruszający Zniewolony umysł na podstawie traktatu Czesława Miłosza, czy pełen poezji ruchu i obrazu akt podwodny z Legendy Bałtyku Feliksa Nowowiejskiego). Jak można wnioskować z wywiadu zamieszczonego w książce programowej, to jego analizy i interpretacje stały się punktem wyjścia do stworzenia odświeżonej wersji partytury (Przemysław Zych), scenografii i olśniewających kostiumów (Martyna Kander), które to ożywiały i umieszczały w przeróżnych kontekstach „grające” światła (Maciej Igielski) i multimedialne prezentacje (Adam Keller). Kiedy przed orkiestrą Opery Nova stanęła Jagoda Brajewska (kierownik muzyczny) i rozległy się pierwsze ostinatowo powtarzane słupy akordowe, ich statyczność, ale i rozsnuwająca się nad nimi szerokim łukiem poprowadzona epicka melodia utożsamiane mogły być z rozpoczęciem opowieści… To wręcz muzyczny ekwiwalent wiersza otwierającego książkę Carrolla: „Łódź nasza płynie ociężale, słońce przyświeca cudnie; Trudno sterować w tym upale, Wiosłować jeszcze trudniej; Niosą nas więc łagodne fale W złociste popołudnie…” Muzyka Przemysława Zycha, w pierwszym akcie nabierająca raczej rozmachu musicalowego niż baletowego (i jakby zmieniająca te proporcje w akcie drugim – moim zdaniem muzycznie i dramaturgicznie bardziej wysublimowanym), skrząca się szeregiem efektów ilustracyjnych, ale i obecnością motywów przypominających, wymagała od członków orkiestry olbrzymiego skupienia (co niemal w pełni udało się zrealizować). Formotwórcza funkcja rytmu, wartka i obrazowa narracja muzyczna, wielobarwna instrumentacja stanowiły jedną z warstw tego synkretycznego widowiska, nierozerwalnie połączoną ze wszystkim, co rozgrywało się na scenie. Tancerze (artyści baletu, jak i dzieci ze studia baletowego), zainspirowani psychologiczną interpretacją postaci zaproponowaną przez Roberta Bondarę, wykorzystali zarówno ekspresję tańca klasycznego, jak i nowoczesnego, by oddać charakter i emocje kreowanych przez nich bohaterów, ich wewnętrzne przemiany. „To jest opowieść o podróży Alicji, o przemianach, o dorastaniu. Staramy się […] nadbudowywać te wszystkie warstwy, łącznie z warstwą psychologiczną. Analizujemy jej świat pod kątem psychologii postaci, pod kątem intelektualnym. Budujemy wielowymiarową postać, która styka się z różnymi wyzwaniami” – mówił Bondara w wywiadzie udzielonym Sylwii Wachowskiej. Jak się wydaje, najpełniej założenia te zrealizowali: Abigail Cockrell (Alicja), Angelika Wojciechowska (Królowa Kier), Gabriela Dąbek (Gąsienica) oraz Rafał Tandek (Walet Kier). Czekam już na spektakle wrześniowe, by raz jeszcze – teraz już familijnie – obejrzeć i przeżyć (każdy na miarę swoich doświadczeń, lektur i przemyśleń) perypetie Alicji podążającej za Białym Królikiem, ponownie podziwiając nieoczywiste pomysły realizatorów oraz zachwycając się wielobarwnością kostiumów.