Il trionfo del Tempo e del Disinganno

Il trionfo del Tempo e del Disinganno Georga Friedricha Haendla w scenicznej interpretacji Polskiej Opery Królewskiej to jedna z najbardziej wyrafinowanych i intelektualnie poruszających propozycji XXXII BFO! Alegoryczne postaci - Piękno, Przyjemność, Czas i Rozczarowanie - prowadzą emocjonujący dialog o ludzkich wyborach i ich konsekwencjach. Twórcy spektaklu przenoszą te pytania we współczesność, podkreślając mroczniejszy ton dzieła i jego zaskakującą aktualność.

Jeśli wierzyć relacjom pierwszego biografa kompozytora – Johna Mainwaringa, przebywający w Hamburgu dwudziestoletni Georg Friedrich Haendel z nutą pogardy spoglądał na partytury włoskich twórców. Wkrótce jednak ziściły się słowa Ferdinanda de Medici, że Haendlowi potrzeba „jedynie podróży do Włoch, by przekonać go do stylu i gustu, które tam dominują”. Rzeczywiście zanurzenie w artystycznym życiu Florencji, Rzymu, a potem Neapolu i Wenecji, nadało dojrzałemu stylowi kompozytora szczególnej oryginalności i wyrafinowania. Jednym z owoców podróży do Italii jest Il trionfo del Tempo e del Disinganno HWV 46a z 1707 roku – oratorium napisane dla Rzymu, nazwane przez Romaina Rollanda „utajoną operą”. W mieście obowiązywał wówczas kościelny zakaz wystawiania drammi per musica, co nie studziło estetycznych potrzeb elitarnej grupy odbiorców, rozkochanych w pełnej przepychu twórczości dramatycznej.

Libretto przygotowane dla Haendla przez kardynała Benedetta Pamphiliego dotyczy spraw o charakterze uniwersalnym – natury Piękna, istoty Prawdy, granic Przyjemności i nieuchronności upływu Czasu. Dysputa czterech alegorycznych postaci wprowadza publiczność coraz głębiej w refleksję nad wyzwaniami, jakie stawia przed człowiekiem otaczająca go rzeczywistość. Obok wysoko cenionych wartości pojawiają się pokusy i rozczarowania. Znamienne, iż tę pierwszą wersję oratorium wieńczy rzewna aria Bellezzy Tu del Ciel (w kolejnych wersjach zamieniona na triumfalne Alleluja), w której dominuje poczucie bezsilności i – wobec nabytego doświadczenia – tęsknoty za niewinnością. Twórcy przygotowanej w Polskiej Operze Królewskiej scenicznej interpretacji Haendlowskiego dzieła podążają za cieniem obecnym w tej wizji. Wpisując muzyczne dialogi we współczesną narrację i nieoczywistą koncepcję realizacyjną, stawiają odważne, angażujące publiczność pytania o rolę wartości w świecie, w którym za wiedzę i rozumienie płaci się wysoką cenę.